Tradução de artigo publicado em site da Igreja da Grécia

Agia Sofia Neou Psichikou

Ἡ χαρά σας εἶναι μεγάλη καθώς ἑτοιμάζεστε γιά τή βάπτιση τοῦ παιδιοῦ σας. Κι ὅλες οἱ χαρουμένες φροντίδες σας στρέφονται γύρω ἀπό τά βαπτιστικά, τούς καλεσμένους, τόν ἀνάδοχο, τό ὄνομα, τό τραπέζι. Ἔχετε ὅμως σκεφτεῖ, ὅσο πλησιάζει ἡ μέρα, τή βάπτιση ὄχι σάν κοινωνικό γεγονός ἀλλά ὡς Μυστήριο τῆς Ἐκκλησίας;

Ὁ Κύριός μας Ἰησοῦς Χριστός βεβαιώνει ὅτι, «ὅποιος δέν γεννηθεῖ ἀπό τό νερό κι ἀπό τό Πνεῦμα, δέν μπορεῖ νά μπεῖ στή Βασιλεία τοῦ Θεοῦ» (Ἰω. 3,5), γι’ ατί «ὁ πιστεύσας καί βαπτισθείς σωθήσεται» (Μάρκ. 16,16). Τό Βάπτισμα δέν εἶναι μιά συμβολική τελετή ἀλλά ἕνα γεγονός μέ ὑπαρξιακές διαστάσεις.

Στή βάπτιση θά γεννηθεῖ πραγματικά τό παιδί σας! Ἐκεῖ, στήν κολυμβήθρα, τήν πνευματική μήτρα τῆς Ἐκκλησίας, ὁ παλαιός ἄνθρωπος τῆς φθοράς θά πεθάνει καί θά ἀπορριφθεῖ, γιά νά ἀναγεννηθεῖ ὁ νέος τῆς ἀφθαρσίας, ὅπως πέθανε καί ἀναστήθηκε ὁ Χριστός.

Ἐκεῖ τό παιδί σας θά ἐνσωματωθεῖ στό σῶμα τοῦ Χριστοῦ πού εἶναι ἡ Ἐκκλησία, ὅπως ἕνα κλαδί μπολιάζεται στόν κορμό τοῦ δένδρου. Θά γίνει ναός τοῦ Θεοῦ, γι’ ατί τό Ἅγιο Πνεῦμα μέ τά χαρίσματά του θά κατοικήσει πλέον μέσα του.

Ἀπό ἐκείνη τήν ἡμέρα τό ὄνομά του θά γραφτεῖ στό βιβλίο τῆς ζωῆς, προορισμένο γιά τήν αἰωνιότητα! Ἕνας ἄγγελος θά τό συνοδεύει πλέον σέ ὅλη του τή ζωή, ἀχώριστος σύντροφός του σέ κάθε στιγμή, καί καμιά δαιμονική ἐνέργεια δέν θά εἶναι σέ θέση νά τό βλάψει. Ὁ Θεός θά ἀκούει προσεκτικά τίς προσευχές του καί τό βλέμμα του θά εἶναι διαρκῶς στραμμένο πάνω του μέ ἰδιαίτερη φροντίδα.

Στά χέρια σας, πλέον, δέν θά κρατᾶτε ἁπλά τό παιδί σας, πού ἀναμφίβολα εἶναι ἕνα ἀνεκτίμητο δῶρο τοῦ Θεοῦ σέ σᾶς, ἀλλά μιά ζωντανή εἰκόνα τοῦ Θεοῦ· ἕνα μελλοντικό πολίτη τῆς Βασιλείας τῶν οὐρανῶν.

Χαρεῖτε, λοιπόν, μαζί μέ τό παιδί σας αὐτήν τήν προσωπική του Πεντηκοστή, ὅπως οἱ πρῶτοι πιστοί, οἱ ὁποῖοι, ὅταν συνειδητοποίησαν τί συνέβη στό ὑπερῶο τῆς Ἱερουσαλήμ, «κατενύγησαν τῇ καρδίᾳ» (Πράξ. 2,37)· γέμισε ἡ καρδιά τους μέ ἱερό δέος, συγκίνηση καί κατάνυξη!

Γιατί, αὐτό πού ἐξωτερικά μοιάζει μέ ἕνα συνηθισμένο λουτρό πού κάνετε καθημερινά στό παιδί σας, εἶναι ἕνα μεγαλειῶδες ὑπαρξιακό γεγονός μέ αἰώνια προοπτική. Ἔτσι ὅμως συμβαίνει μέ ὅλα τά μυστήρια: μέσα ἀπό ἁπλά ὑλικά στοιχεῖα καί συνηθισμένες πράξεις ἐνεργεῖ ἡ δύναμη τοῦ Θεοῦ, πού ἀνακαινίζει καί χαριτώνει ἐμᾶς τούς ἀνθρώπους. Ἀρκεῖ νά πιστέψουμε καί νά ἐκζητήσουμε τή σωστική χάρη τοῦ Κυρίου.

ΠΟῦ ΘΑ ΓΊΝΕΙ Ἡ ΒΑΠΤΙΣΗ;

Μὰ ποῦ ἀλλοῦ; Στὸ πνευματικὸ σας σπίτι, τὸν Ἱερὸ Ναὸ τῆς ἐνορίας σας, στὰ ὅρια τῆς ὁποίας κατοικεῖτε! Θὰ εἶναι μεγάλη χαρὰ γιὰ τὸ παιδί σας, καθὼς θὰ μεγαλώνει καὶ θὰ κινείται στους χώρους τοῦ ναοῦ, νὰ γνωρίζει ὅτι ἐκεῖ βαπτίστηκε· ἐκεῖ ἀναγεννήθηκε πνευματικά. Θὰ συνδεθεῖ μὲ τὸν ἱερὸ χώρο καὶ συναισθηματικά, ὅπως ἄλλωστε ὅλοι μας συνδεόμαστε μὲ τὸν τόπο ποὺ γεννηθήκαμε.

Γι᾽ αὐτὸ καὶ δὲν πρέπει νὰ γίνονται βαπτίσεις σὲ ἄλλες ἐνορίες. Πολὺ περισσότερο, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ γίνονται βαπτίσεις σὲ παρεκκλήσια ἢ ἰδιωτικὰ παρεκκλήσια «κτημάτων». Στὴν ἐνορία σας τηρεῖται Μητρώο βαπτίσεων, ἀπ᾽ ὅπου θὰ ἐξυπηρετηθεῖτε ὅταν παραστεῖ ἀνάγκη.

ΠΟΤΈ ΘΑ ΓΊΝΕΙ Ἡ ΒΑΠΤΙΣΗ;

Τὸ Βάπτισμα στὴν πρώτη Ἐκκλησία τελεῖτο τὴν Κυριακὴ στὴ διάρκεια τῆς Θείας Λειτουργίας. Ἔτσι συμμετεῖχε ὅλο τὸ ἐκκλησίασμα καὶ ὄχι μόνον κάποιοι συγγενεῖς καὶ φίλοι.

Ἀργότερα –μὲ τὴν ἀλλαγὴ συνθηκῶν ζωῆς– τὸ Βάπτισμα ἀποσπάστηκε ἀπὸ τὴ Θεία Λειτουργία καὶ γίνεται ξεχωριστὰ καὶ ἄλλες ἡμέρες, περιορισμένο πλέον σὲ οἰκογενειακὸ γεγονός. Ὡστόσο ἡ πλέον κατάλληλη ἡμέρα γιὰ ἕνα Μυστήριο χαρᾶς, ὅπως εἶναι τὸ Βάπτισμα, παραμένει ἡ Κυριακή.

Μὴν ἀναβάλλετε τὴ βάπτιση τοῦ παιδιοῦ σας. Φροντίστε νὰ εἶναι μικρὸ, λίγων μηνῶν, γιὰ νὰ μὴ στερεῖται τὴ χάρη τοῦ Μυστηρίου. Γιὰ νὰ μὴ φοβηθεῖ τὴν ὥρα τοῦ βαπτίσματος, ἀλλὰ νὰ συνεργασθεῖ μὲ τὸν λειτουργό.

Θὰ πάτε στὸν Ναὸ τῆς ἐνορίας σας καὶ θὰ καθορίσετε μὲ τὸν ἐφημέριο τὴν ἡμέρα καὶ τὴν ὥρα τοῦ Μυστηρίου, προσκομίζοντας καὶ τὸ σχετικὸ ἀντίγραφο τῆς Ληξιαρχικῆς Πράξεως Γεννήσεως τοῦ παιδιοῦ.

Ἀπαραίτητη προϋπόθεση γιὰ τὴν τέλεση τοῦ Μυστηρίου εἶναι ἡ συμφωνία καὶ ἡ παρουσία καὶ τῶν δύο γονέων τοῦ παιδιοῦ.

Η ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ

Συνήθως οἱ φροντίδες πού ἀπορροφοῦν ὅλο τό ἐνδιαφέρον ἀφοροῦν τίς προετοιμασίες γιά πολύ δευτερεύοντα ζητήματα καί μᾶς διαφεύγει ἡ προετοιμασία γιά τό ἴδιο τό Μυστήριο.

Προετοιμαστεῖτε γιά τό μεγάλο γεγονός.

Ἐμβαθύνετε στό νόημα τοῦ Μυστηρίου μέσα ἀπό τήν ἀνάγνωση ἑνός ἀπό τά τόσα ἀξιόλογα βιβλία πού κυκλοφοροῦν. Προσευχηθεῖτε θερμά γιά τόν κορυφαῖο αὐτό σταθμό τῆς ζωῆς τοῦ παιδιοῦ σας. Ἐπιδιῶξτε νά ἐξομολογηθεῖτε στόν πνευματικό σας καί ἑτοιμαστεῖτε νά κοινωνήσετε στή θεία Λειτουργία ἐκείνης τῆς ἡμέρας. Ἡ πρώτη Ἐκκλησία ὅριζε ὡς ἡμέρα νηστείας τήν παραμονή τοῦ Βαπτίσματος.

Ο ΑΝΑΔΟΧΟΣ

Οι υπ’ αριθμ. 5487/19-5-1836 καί 814/1156/838/20-5-1955 Συνοδικοί Εγκύκλιοι ορίζουν ὅτι ὁ ἀνάδοχος πρέπει νά εἶναι «ἕνας καί μόνος», ἐνῶ τυχόν ἄλλος ἕνας ὑποβοηθεῖ τόν ἕνα (Εγκύκλιος ὑπ’ ἀριθμ. 2627/659/401/8-4-1997).
Ὁ ρόλος του δέν εἶναι ἁπλά νά φροντίζει γιά τά πρακτικά ζητήματα ἤ νά κάνει δῶρα στό παιδί ἤ γιά νά δημιουργήσει κοινωνικές σχέσεις. Ἡ παρουσία του εἶναι οὐσιάστη καί ἀπαραίτητη. Ἐγγυᾶται στήν Ἐκκλησία γιά τόν νεοφώτιστο καί τήν πρόοδό του στήν πίστη.
Στίς περιπτώσεις τοῦ νηπιοβαπτισμοῦ, ἀναπληρώνει τήν ἔλλειψη βουλήσεως τοῦ νηπίου, ὁμολογεῖ πίστη ἐξ ὀνόματός του, ἀλείφει μέ τό καθαγιασμένο λάδι, πού ὁ λειτουργός θά ῥίξει στίς παλάμες του, τό κεφάλι τοῦ παιδιοῦ καί ὅλο του τό σῶμα. Ἀναλαμβάνει τήν ὑποχρέωση νά συμπράξει μαζί μέ τούς γονεῖς στή χριστιανική ἀνατροφή τοῦ παιδιοῦ.

Ἔτσι, ἀνάδοχος δέν μπορεῖ νά εἶναι ἀλλόθρησκος ἤ ἄλλου δόγματος (Ρωμαιοκαθολικός, Προτεστάντης κ.ἄ.), ἤ ἄνθρωπος πού ἀρνεῖται τήν ὀρθόδοξη πίστη καί ὁμολογεῖ ἀθεΐα. Ἐάν εἶναι ἔγγαμος, ὀφείλει ὁπωσδήποτε νά ἔχει τελέσει θρησκευτικό γάμο.

Ἐπίσης, νά ἔχει καί τήν κατάλληλη ἡλικία.
Μέ ἄλλα λόγια, ὁ ἀνάδοχος πρέπει νά εἶναι συνειδητό μέλος τῆς Ἐκκλησίας, ἄνθρωπος μέ ζωντανή πίστη καί συνεπῆ χριστιανική ζωή.

Ὁ ἀνάδοχος πολύ ἐνωρίς θεωρήθηκε ὡς πνευματικός πατέρας τοῦ ἀναδέκτου ἤ τῆς ἀναδέκτης. Γι’ αὐτό -λόγω τῆς πνευματικῆς αὐτῆς συγγενείας- δέν μποροῦν νά συνάψουν γάμο. Γάμος ἐπίσης δέν μπορεῖ νά γίνει μεταξύ παιδιῶν πού ἔχουν τόν ἴδιο ἀνάδοχο, ἐπειδή θεωροῦνται πνευματικά ἀδέλφια.

ΤΟ ΟΝΟΜΑ

Κατά τήν ἀρχαία τάξη τῆς Ἐκκλησίας μας, τό ὄνομα δίδεται στό παιδί τήν ὄγδοη ἡμέρα ἀπό τή γέννησή του. Στό Εὐχολόγιο ὑπάρχει εἰδική ἀκολουθία. Στίς μέρες μας ἡ ὀνοματοδοσία ἔχει συνδεθεῖ ἐθιμικά μέ τό βάπτισμα.

Πρέπει ἀπαραίτητα νά εἶναι ὄνομα χριστιανικό γιά νά ἔχει τό παιδί προστάτη του τόν ἅγιο τοῦ ὁποίου φέρει τό ὄνομα. Γιά λόγους ἱστορικῆς συνέχειας ἡ Ἱερά Σύνοδος δέχτηκε νά δίνονται καί ὀνόματα ἀπό τήν ἀρχαιότητα. Ἄλλα ὅμως ὀνόματα δέν πρέπει νά δίνονται.

Τό ὄνομα εἶναι δηλωτικό τοῦ προσώπου καί ἕνα πρόσωπο ἔχει …ἕνα ὄνομα! Ἡ ἐπιμονή καποιων γονέων νά θέλουν νά δώσουν στό παιδί τους δύο καί τρία ὀνόματα εἶναι αὐθαίρετη. Ξεκινᾶ ἀπό μικροσυναισθηματισμούς γιά νά ἱκανοποιήσουν τούς παπούδες καί τίς γιαγιάδες.

Ἄλλοι, ἐνῶ ἔταξαν τό παιδί τους κατά τήν κύηση σέ ἕναν ἅγιο, τήν ὥρα τῆς βαπτίσεως θέλουν νά δώσουν καί δεύτερο ὄνομα, πράγμα πού ἀθετεῖ τό τάξιμό τους.

Ἔτσι, καταλήγουμε νά φωνάζουμε τό παιδί, ὄχι μέ τό ὄνομά του, ἀλλά μέ ἕνα ὑποκοριστικό πού προέρχεται ἀπό τήν κακοποιημένη σύντμηση τοῦ ἑνός ἤ τή σύνθεση τῶν περισσοτέρων ὀνομάτων.

Τό ὄνομα τοῦ παιδιοῦ σας εἶναι προορισμένο γιά τήν αἰωνιότητα καί αὐτή ἡ προοπτική τοῦ προσδίδει ἱερότητα. Ὡς χριστιανοί ὀφείλουμε νά σεβόμαστε τήν παράδοση τῆς Ἐκκλησίας μας καί νά μήν κάνουμε τοῦ κεφαλιοῦ μας.

Ο ΣΤΟΛΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΝΑΟΥ

Ὁ ναός μας εἶναι τόπος ἱερός, ἀφιερωμένος στή λατρεία τοῦ Θεοῦ. Γι’ αὐτό σεβόμαστε τήν ἱερότητα καί τήν αἰσθητική τοῦ ναοῦ. Καμιά «διακοσμητική» ἐπέμβαση δέν εἶναι ἐπιτρεπτή στήν ἁγία κολυμβήθρα, τόν διάδρομο τοῦ ναοῦ, τόν πρίονα καί γενικά τόν ἐσωτερικό ἤ τόν ἐξωτερικό χῶρο τοῦ ναοῦ.

Μπορεῖτε νά βάλετε μία ἤ δύο ἀνθοστῆλες στόν σολέα. Τίποτε ἄλλο!

Ὅλα τά ἄλλα πού «πρέπει»(;) νά ἀγοράσετε, χρησιμοποιῆστε τα στόν χῶρο πού θά παραθέσετε τό γεῦμα στούς καλεσμένους καί συγγενεῖς σας, ὄχι ὅμως στόν ναό!

Θυμηθεῖτε ὅτι ἡ μόνη φορά κατά τήν ὁποία ὁ Κύριος ἐπέδειξε ἱερή ἀγανάκτηση ἦταν ὅταν διαπίστωσε τή βεβήλωση τοῦ ναοῦ!

Τό ἴδιο ἰσχύει γιά τίς φωτογραφήσεις καί τά βίντεο τά ὁποῖα ἐπιτρέπονται κατ’ οἰκονομίαν τήν ὥρα τοῦ Μυστηρίου. Ὅμως οἱ ἐπαγγελματίες ἤ οἱ ἐρασιτέχνες φωτογράφοι καί λῆπτες πρέπει νά ἐνεργοῦν μέ διακριτικότητα, μέ σεβασμό πρός τό τελούμενο μυστήριο, χωρίς νά ἐνοχοῦν καί χωρίς νά μεταβάλλουν τόν Ἱερό Ναό σέ στούντιο.

Η ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΜΑΣ ΣΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ

Συχνά γινόμαστε μάρτυρες ἀπαράδεκτης συμπεριφορᾶς στόν ναό κατά τήν τέλεση μιᾶς βαπτίσεως. Ἤρθαμε μέ τή θέλησή μας γιά ἕνα δικό μας ἄνθρωπο· γιά νά προσευχηθοῦμε στόν Θεό νά στείλει τή χάρη του. Καί ἀντί τῆς προσευχῆς, αὐτό πού παρατηροῦμε εἶναι ὁ θόρυβος, οἱ συζητήσεις, ὁ ἐνδυματολογικός σχολιασμός, ἡ ἀδιαφορία, οἱ ἄσκοπες μετακινήσεις.

Ἄν ζοῦσαμε ἄραγε στήν ἐποχή τοῦ Κυρίου καί μᾶς προσκαλοῦσε νά παραβρεθοῦμε στή βάπτισή Του στόν Ἰορδάνη, ἐκεῖ ὅπου ἔκανε αἰσθητή τήν παρουσία της ἡ Ἁγία Τριάδα, μέ τί εἴδους ἐμφάνιση θά πηγαίναμε καί μέ ποιό τρόπο θά στεκόμασταν καί πῶς θά συμμετείχαμε; Καί στή βάπτιση τοῦ παιδιοῦ σας ὅμως θά ἐπαναληφθεῖ τό ἴδιο συγκλονιστικό γεγονός! Στό ὄνομα τῆς Ἁγίας Τριάδος βαπτίζεται! Τό Ἅγιο Πνεῦμα παρίσταται ἀοράτως. Ἐκεῖνο ἐνεργεῖ τήν πνευματική ἀναγέννηση τοῦ βρέφους.

Ὁ Ἱερός Ναός δέν εἶναι τόπος ἐπίδειξης ἀλλὰ ἐπικοινωνίας μέ τόν Θεό. Ἡ ματαιοδοξία, ἡ χλιδή, ἡ ἐξεζητημένη ἕως καί προκλητική ἐνδυμασία δέν συμβιβάζονται μέ τή χριστιανική μας ἰδιότητα καί προκαλοῦν τήν ὀργὴ τοῦ Θεοῦ!

Ἄλλωστε ἀποτελεῖ σχῆμα ὀξύμωρο νά ἐρχόμαστε στόν ναό γιά νά βαπτίσουμε τό παιδί μας, πού σημαίνει νά ντυθεῖ «ἔνδυμα ἀφθαρσίας», καί τήν ἴδια στιγμή ἐμεῖς μέ τή δική μας «ἐνδυμασία» καί συμπεριφορά νὰ προσβάλλουμε τήν ἱερότητα τοῦ μυστηρίου καί νά προβάλλουμε τήν πνευματική γύμνια τῆς ψυχῆς μας!

ΜΕΤΑ ΤΗ ΒΑΠΤΙΣΗ

Ἡ ἀπόλουση. Τό νερό τῆς κολυμβήθρας εἶναι ἁγιασμένο. Γι’ αὐτό καί δέν καταλήγει στήν ἀποχέτευση ἀλλά στό χωνευτήρι τοῦ ναοῦ. Τό ἴδιο πρέπει νά γίνει καί μέ τά νερά ἀπό τό πρῶτο μπάνιο τοῦ παιδιοῦ σας μετά τρεῖς ἡμέρες, καθώς καί τά πρῶτα νερά ἀπό τό πλύσιμο τῶν ρούχων του τά ὁποῖα θά πλύνετε σέ μιά μικρή λεκάνη.

Ἄν πρακτικά δέν μπορεῖτε νά τά φέρετε στό χωνευτήρι τοῦ ναοῦ, τουλάχιστον ἀδειάστε τα στόν κῆπο γιά νά ἀπορροφηθοῦν στό ἔδαφος. Βλέπετε ἡ εὐλάβεια, χωρίς νά ἐκπίπτει σέ τυπολατρία, γνωρίζει νά προσέχει καί τίς λεπτομέρειες.

Ἡ θεία κοινωνία. Τά νήπια καί τά μικρά παιδιά, βαπτισμένα καί μυρωμένα, ἔχουν ἀνάγκη τή συχνή Θεία Κοινωνία καί ὄχι μόνο «τίς τρεῖς ἑπόμενες Κυριακές» μετά τή βάπτισή τους. Ὅταν τά φέρνετε τακτικά στόν ναό γιά νά κοινωνοῦν, τούς προσφέρετε ἀπό τήν τρυφερή αὐτή ἡλικία τήν οὐράνια τροφή τῆς ψυχῆς.

Χαριτώνονται. Τό σῶμα καί τό αἷμα τοῦ Χριστοῦ τά φυλάσσει ἀπό κάθε κακό. Ἐπίσης μαθαίνουν νά ζοῦν ὡς παιδιά τοῦ Θεοῦ, συνηθίζουν καί δέν φοβοῦνται οὔτε ἀντιδροῦν, ὅπως συμβαίνει μέ κάποια παιδιά πού οἱ μητέρες τά φέρνουν σπάνια γιά νά κοινωνήσουν.

Ἡ κατήχηση. Ἡ ζωή προέρχεται μόνο ἀπό ζωή. Αὐτό ἰσχύει ὄχι μόνο γιά τή βιολογία, ἀλλά καί γιά τήν πίστη. Τή δική σας βιωματική πίστη καλεῖστε νά μεταδώσετε στό παιδί σας καί νά τήν αὐξήσετε.

Μέσα σ’ ἕνα χαρούμενο κλίμα ἐμπιστοσύνης καί ἐλευθερίας, θά τό μάθετε νά κάνει τόν σταυρό του, νά ψελλίζει τίς πρῶτες προσευχές του, θά τοῦ διαβάζετε ὄμορφες διδακτικές βιβλικές ἱστορίες, θά βιώσει μαζί σας τόν ἐκκλησιασμό, τή λειτουργική καί μυστηριακή ζωή, τό μυστήριο τῆς πίστεως!

Ἀργότερα, θά συνδέσετε τό παιδί σας μέ τήν ἐκκλησιαστική κατήχηση τῆς ἐνορίας σας καί θά ἐπιμεληθεῖτε τή συμμετοχή του στίς κατηχητικές συνάξεις τῆς ἐνορίας σας. Εἶναι ὁ χῶρος ὅπου μέ τήν κατάλληλη διαπαιδαγώγηση, θά θωρακιστεῖ πνευματικά τό παιδί σας καί θά γνωρίσει τίς ἀλήθειες τῆς χριστιανικῆς πίστεώς μας.

Ἡ σύνδεσή του, ἐπίσης, μέ ἕναν καλό πνευματικό Πατέρα θά τό βοηθήσει νά ἀποκτήσει μιά ὑγιή καί ἰσορροπημένη προσωπικότητα. Νά γίνει ἕνας ἄνθρωπος τοῦ Θεοῦ, ἕνας ἀληθινός ἄνθρωπος τοῦ Πνεύματος.

Ἄν σέ κάποια ἀπ’ ὅλα αὐτά νιώθετε πώς ὑστερεῖτε, ἡ φροντίδα σας, γιά τή χριστιανική ἀνατροφή τοῦ παιδιοῦ σας, σᾶς δίνει τήν εὐκαιρία νά καταρτιστεῖτε καί σεῖς πνευματικά. Ἀξιοποιεῖτε τό μοναδικό προνόμιο πού ἔχετε ὡς γονεῖς νά ξαναγίνετε παιδιά μαζί μέ τά παιδιά σας καί νά μεγαλώσετε μαζί τους ἔχοντας τήν ὡριμότητα τῶν μεγάλων. Ἡ διαπαιδαγώγηση τοῦ παιδιοῦ σας, κατά τό θέλημα τοῦ Θεοῦ, θά γίνει ἡ ὀμορφότερη καί ἱερότερη καθημερινή σας λειτουργία.

Ἡ ὀνομαστική ἑορτή.

Οἱ ὀρθόδοξοι δέν γιορτάζουμε τή βιολογική γέννησή μας, ὅπως οἱ ξένοι στά γενέθλια, ἀλλά τήν πνευματική ἀναγέννησή μας πού ἔγινε στή βάπτισή μας μέ τήν ὀνομαστική μας γιορτή.

Τά γενέθλια εἶναι συνδεδεμένα μέ τόν χρόνο καί τή φθορά, ἐνῶ ἡ γιορτή εἶναι συνδεδεμένη μέ τό ὄνομα τοῦ Ἁγίου πού νίκησε τόν χρόνο καί τή φθορά καί ζεῖ στήν αἰωνιότητα. Ἔτσι μέ τή γιορτή μας τήν προγευόμαστε κι ἐμεῖς.

Ἡ ὀνομαστική γιορτή ἀκόμη δέν εἶναι ἀτομική μας ὑπόθεση ὅπως τά γενέθλια, ἀλλά ἐκκλησιαστικό γεγονός, γι’ ατί τήν ἴδια ἡμέρα γιορτάζουν μαζί μας καί πολλοί ἄλλοι πιστοί, ἀδελφοί μας, ποὺ ἔχουν τὸ ἴδιο ὄνομα μ’ ἐμᾶς· γιορτάζει ὁλόκληρη ἡ Ἐκκλησία.

Ἀγαπητοί γονεῖς, μέ αὐτές τίς ἐπισημάνσεις σᾶς προτρέπω καί σᾶς ἐνθαρρύνω…

Νά κατανοήσετε τήν πνευματική διάσταση τοῦ μυστηρίου τοῦ Βαπτίσματος. Ἡ βάπτιση τοῦ παιδιοῦ μας εἶναι μυστήριο τῆς πίστεως· πράξη ἱερά τῆς Ἐκκλησίας καί ὄχι κοινωνικό γεγονός. Νά σεβασθεῖτε τήν ἱερότητα τῆς ὥρας καί νά συμμετάσχετε ὅπως ταιριάζει σέ συνειδητούς πιστούς.

Τό μυστήριο τελεῖται ὅπως ἡ μακραίωνη καί εὐλογημένη παράδοση τῆς Ἐκκλησίας καθορίζει. Καί στά οὐσιώδη καί στά δευτερεύοντα. Ὄχι ὅπως ἐμεῖς νομίζουμε ἐσφαλμένα ἤ θέλουμε ἀπό ἰδιοτροπία ἤ ἀπαιτοῦμε μέ κίνητρο τήν κοσμικότητα.

Ὁλόψυχα σᾶς εὔχομαι ἡ βάπτιση τοῦ παιδιοῦ σας νά ἀποτελέσει γιά σᾶς καί τούς καλεσμένους σας μιά εὐλογημένη εὐκαιρία ψυχικῆς ἀνάτασης, θερμῆς προσευχῆς, οὐσιαστικῆς συμμετοχῆς στήν πνευματική ἀναγέννηση τοῦ παιδιοῦ σας!

Κείμενο Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Ν. Σμύρνης κ.κ. Συμεών

1. Γενικά

  1. Σε όποιον Ναό καί αν τελέσουν τό Μυστήριο, πρέπει ὁπωσδήποτε νά προκαθορίσουν ἐγκαίρως, τήν ἡμέρα καί ώρα τελέσεώς του μέ τόν Ἐφημέριο.
  2. Πρίν τήν ώρα τῆς Βάπτισης ἤ νωρίτερα νά προσκομίσουν στόν Ἐφημέριο, τή Ληξιαρχική Πράξη γέννησης τοῦ παιδιοῦ, ἡ ὁποία ἔχει ἐκδοθεῖ ἀπό τό Δήμο, στόν ὁποῖο ἔχει δηλωθεῖ ἡ γέννησή του.
  3. Ἐάν ἐπιθυμοῦν νά τελέσουν τό Μυστήριο ὄχι στόν Ναό τῆς Ἐνορίας τους, ( πράγμα τό ὁποῖο ποιμαντικῶς δέν ἐνδείκνυται), ἀλλά σέ ἄλλη Ἐνορία, τότε πρέπει νά ζητήσουν ἀπό τόν Ἐφημέριο τῆς Ἐνορίας τους νά μεταβιβάσει τήν Ληξιαρχική Πράξη γέννησης τοῦ παιδιοῦ, στόν Ναό ὅπου θά τελεσθεῖ τό Μυστήριο. Συνιστᾶται νά τελεῖται τό Μυστήριο στόν Ναό τῆς Ἐνορίας κατοικίας τοῦ νηπίου, ἀφού ἐκεῖ θά συνεχίσει νά ἔχει τήν Ἐκκλησιαστική ἀναφορά καί συναναστροφή του.
  4. Ὁ Ἱερεύς πού τέλεσε τό Μυστήριο ἐκδίδει Δήλωση Βαπτίσεως.
  5. Ἡ Δήλωση Βαπτίσεως κατατίθεται, ἐντός μηνός στό Ληξιαρχείο τοῦ Δήμου, ὅπου εἶναι ἐγγεγραμμένη ἡ γέννηση τοῦ παιδιοῦ.
  6. Σέ περίπτωση πού ἡ Βάπτιση τελεσθεῖ ἐκτός Ἐνορίας, ἡ δήλωση Βαπτίσεως προσκομίζεται στήν Ἐνορία τοῦ Νεοφώτιστου, γιά νά καταχωρηθεῖ στό οἰκεῖο Βιβλίο καί στή συνέχεια, κατατίθεται στό Ληξιαρχείο τοῦ Δήμου.
  7. Ἀνάδοχος τοῦ παιδιοῦ δέν μπορεῖ νά γίνει ἀλλόδοξος ἤ ἀλλόθρησκος, ἀλλά καί Ὀρθόδοξος, ὁ ὁποῖος ἔχει τελέσει μόνο πολιτικό Γάμο.
  8. Τέκνα προερχόμενα ἀπό γονεῖς πού ἔχουν τελέσει μόνο πολιτικό γάμο, βαπτίζονται ἐφ’ ὅσον ὁ Ἀνάδοχος ἐγγυᾶται τήν κατήχηση τοῦ νεοφωτίστου.

2. Εἰδικές περιπτώσεις

  1. Σέ περίπτωση πού μέ δικαστική Ἀπόφαση, τήν ἐπιμέλεια τοῦ παιδιοῦ ἔχει ὁ ἕνας γονεύς ἤ Κηδεμόνας γιά τήν τέλεση τοῦ Μυστηρίου καί τήν Ὀνοματοδοσία ἀπαιτεῖται Ὑπεύθυνη Δήλωση τοῦ ἑτέρου γονέα ὅτι συμφωνεῖ ἤ σέ κατάσταση Κηδεμονίας, ἀμφοτέρων τῶν γονέων, ὅτι συμφωνοῦν.
  2. Σέ περίπτωση διαφωνίας τῶν γονέων, γιά τό Βάπτισμα ἤ τήν Ὀνοματοδοσία μπορεῖ αὐτά νά γίνουν κατόπιν Δικαστικῆς Ἀποφάσεως.Προσοχή! Δικαστική ἀπόφαση, ἡ ὁποία ἀναθέτει μόνο τήν ἐπιμέλεια τοῦ τέκνου, προσωρινή ἤ μή, στόν ἕνα ἐκ τῶν δύο γονέων, δέν καλύπτει τόν Ἐφημέριο γιά τήν τέλεση Βαπτίσεως.
  3. Γιά κάθε περίπτωση, πρίν τό βάπτισμα ἀνηλίκου, οἱ γονεῖς, μέ ἐπίδειξη τῆς ἀστυνομικῆς ταυτότητός τους, γιά τήν συμφωνία τῶν στοιχείων τους μέ τήν Ληξιαρχική πράξη, ὑπογράφουν ἐνώπιον τοῦ Ἐφημερίου γιά τό θρήσκευμα καί τό όνομα τοῦ νηπίου.Σέ περίπτωση ἀπουσίας ἑνός γονέως, ὁ ἐφημέριος μπορεῖ νά τελέσει τό Μυστήριο τοῦ Βαπτίσματος, ὅταν ὁ ἕτερος γονεύς προσκομίσει θεωρημένο ἀντίγραφο εἴτε τῆς ληξιαρχικῆς πράξεως θανάτου εἴτε τῆς σχετικῆς δικαστικῆς ἀποφάσεως, βάσει τῶν ὁποίων ὁ ἀπουσιάζων γονεύς κηρύττεται ρητῶς ἄφαντος ἤ ἔκπτωτος ἀπό τή γονική μέριμνα.
  4. Σέ περίπτωση ἀπουσίας τοῦ ἑνός γονέως λόγω εὐλόγου κωλύμματος (ἀσθενείας, ἀποδημίας κλπ.), τότε ὁ Ἐφημέριος μπορεῖ νά προχωρήσει στήν τέλεση τοῦ Βαπτίσματος, ἐφ’ ὅσον ἐκ μέρους τοῦ ἀπόντος γονέως ὑποβληθεῖ εἴτε βεβαίωση ἐνώπιον συμβολαιογράφου εἴτε ὑπεύθυνη δήλωση μέ τό γνήσιο τῆς ὑπογραφῆς θεωρημένο, ὅτι συγκατατίθεται γιά τήν βάπτιση τοῦ τέκνου κατά τό Ὀρθόδοξο δόγμα καί μέ τό συγκεκριμένο όνομα.
  5. Σέ περίπτωση διάστασης ἤ διαζυγίου ἤ ὅταν ἡ μητέρα τοῦ ἀνήλικου τέκνου ἐπικαλεῖται ὅτι πατέρας τοῦ τέκνου εἶναι ἄλλος ἀπό τόν ἀναγραφόμενο στήν Ληξιαρχική πράξη γεννήσεως, ὁ Ἐφημέριος 1) ὀφείλει νά ἀναζητήσει τόν πατέρα, τό όνομα τοῦ ὁποίου ἀναγράφεται στήν ληξιαρχική πράξη καί νά λάβει τήν συγκατάθεσή του γραπτῶς 2) ἀν ἔχει προσβληθεί ἡ πατρότητα ἤ ἔχει ἀναγνωρισθεῖ τό τέκνον ἐκουσίως, ὁ Ἐφημέριος μπορεῖ νά δεχθεῖ ὡς πατέρα τόν προσδιοριζόμενον ὑπό τοῦ Ληξιαρχείου, διά νεωτέρας σημειώσεως καί διορθώσεως ἐπί τῆς ληξιαρχικῆς πράξεως γεννήσεως.
  6. Σέ περίπτωση ἀγάμης μητέρας, ἐπειδή αὐτή ἀσκεί μόνη της τή γονική μέριμνα, ὁ Ἐφημέριος μπορεῖ νά τελέσει τήν Βάπτιση καί νά δώσει όνομα, ἐφ’ ὅσον ἡ ἄγαμη μητέρα συμπληρώσει Ὑπεύθυνη Δήλωση τοῦ Ν.1599/86, μέ θεωρημένο τό γνήσιο τῆς ὑπογραφῆς της, στήν ὁποία θά δηλώνει ὑπευθύνως ὅτι ἀσκεί ἀποκλειστικῶς τή γονική μέριμνα ἐπί τοῦ ἀνήλικου τέκνου της, ὅτι δέν ὑφίσταται δικαστική ἀπόφαση, ἡ ὁποία νά ἀπονέμει δικαίωμα ἀσκήσεως γονικῆς μέριμνας καί στόν πατέρα τοῦ ἀνήλικου τέκνου καί, τέλος, ὅτι ἐπιθυμεῖ τό ἀνήλικο τέκνο της νά βαπτισθεῖ κατά τό Ὀρθόδοξο δόγμα καί νά λάβει συγκεκριμένο όνομα.
  7. Ἡ ἀναγραφή στό βιβλίο Βαπτίσεων ἑνός Ὀνόματος, ἡ ἐκφώνηση ὅμως δύο ὀνομάτων, κατά τήν Κατήχηση καί τήν τριπλή Κατάδυση δέν ἐπιτρέπεται, ἐνέχει δέ τόν κίνδυνο ὁ Ἐφημέριος νά διωχθεῖ ποινικῶς.

Γιά τήν προσέλευση στήν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία

ἙΤΕΡΟΔΟΞΩΝ καί ἈΛΛΟΘΡΗΣΚΩΝ

Α’ ἘΝΗΛΙΚΕΣ

Στήν περίπτωση πού Ἑτερόδοξος ἤ Ἀλλόθρησκος θελήσει νά ἐνταχθεῖ στήν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία, ἰσχύουν τά ἐξῆς:

  1. Ἐάν εἶναι Ρωμαιοκαθολικός, χρίεται διά τοῦ Ἁγίου Μύρου.
  2. Ἐάν εἶναι Προτεστάντης καί ἜΧΕΙ Τριαδικό Βάπτισμα, χρίεται διά τοῦ ἁγίου Μύρου.
  3. Ἐάν εἶναι Προτεστάντης καί ΔΕΝ ἔχει Τριαδικό Βάπτισμα (βλ.Σημ.), βαπτίζεται κανονικά.
  4. Ἐάν εἶναι ἀλλόθρησκος (Μουσουλμάνος, Βουδιστής, κλπ.) ἤ ἄθρησκος βαπτίζεται.(βλ.Ἐνότητα Γ’).

Σημ. Πρόκειται γιά αἱρετικές παραφυάδες, μερικές ἀπό τίς ὁποῖες εἶναι καί οἱ ἐξῆς: Ἀγαπινισμός, Ἀδελφοί ἐλευθέρου Πνεύματος, Ἀντβεντισταί τῆς Ἑβδόμης Ἡμέρας, Βοεμοί Ἀδελφοί, Ἐκκλησία τοῦ Θεοῦ τῆς Πεντηκοστῆς, Καθαροί, Κουάκεροι, Μορμόνοι, Χριστάδελφοι, τά Παιδιά τοῦ Μώ, Ἀποστολική Ἐκκλησία τῆς Πεντηκοστῆς, Ἀντιτριαδικές Πεντηκοστιανές Ὀμάδες (Κοινωνία τῶν Μαθητῶν τοῦ Χριστοῦ, Ἀνανεωμένοι Χριστιανοί κλπ), ὑπερκοινοτικές Πεντηκοστιανές Κινήσεις (Εὐαγγελική Ἀδελφότης ἤ Πεντηκοστή, Πανελλήνιος Χριστιανική Ἀδελφότης) κλπ.

Β’ ΝΗΠΙΑ

  1. Ἑτερόδοξοι ἤ Ἀλλόθρησκοι γονεῖς, ὑποβάλλουν σχετική αἴτηση -Ὑπεύθυνη Δήλωση, ξεχωριστή ὁ καθένας τους, μέ θεωρημένο τό γνήσιο τῆς ὑπογραφῆς, στόν Ἐφημέριο τῆς Ἐνορίας τῆς κατοικίας τους στήν ὁποία ἀναφέρουν ὅτι ἐπιθυμοῦν τό νήπιό τους νά βαπτισθεῖ.
  2. Σέ περίπτωση πού στήν προσκομιζόμενη Ληξιαρχική Πράξη γεννήσεως σημειώνεται συγκεκριμένο όνομα, ὁ Ἐφημέριος δέν ἐπιτρέπεται νά μεταβάλει τό δοθέν όνομα, οὔτε νά προσθέσει ἄλλο ἀπό τό ἀρχικῶς δοθέν, ἤ σέ περίπτωση δύο ὀνομάτων, νά ἀφαιρέσει τό ἕνα. Ἐάν οἱ γονεῖς ἀσκούν ἀφόρητη πίεση ἐπί τοῦ Ἐφημερίου γιά μεταβολή τοῦ δοθέντος ὀνόματος, ὁ Ἐφημέριος ὀφείλει νά ζητήσει ὑπεύθυνη Δήλωση ξεχωριστή ἀπό τόν κάθε γονέα, μέ θεωρημένο τό γνήσιο τῆς ὑπογραφῆς, στήν ὁποία ὁ κάθε γονεύς, θά δηλώνει ὅτι ἐπιθυμεῖ τό παιδί του νά βαπτισθεῖ κατά τό Ὀρθόδοξο δόγμα καί νά λάβει συγκεκριμένο όνομα.Ὁ Ἐφημέριος, ἐπίσης, προειδοποιεῖ τούς γονεῖς πρίν τό Βάπτισμα, ὅτι ἐφ’ ὅσον στή Δήλωση Βαπτίσεως ἀναγραφεῖ ἄλλο όνομα, ἄσχετο ἀπ’ αὐτό τῆς Ληξιαρχικῆς Πράξεως, τό ἀρμόδιο Ληξιαρχείο θά τούς παραπέμψει στό ἀντίστοιχο Πρωτοδικείο, πρός ἔκδοση δικαστικῆς ἀποφάσεως, ἡ ὁποία θά διευκρινίζει ποιό ἀπό τά δύο ὀνόματα ἰσχύει.
  3. Σέ περίπτωση πού ὁ ἕνας μόνο γονέας ἐπιθυμεῖ τήν Βάπτιση, ἀπαιτεῖται Δικαστική Ἀπόφαση.
  4. Ἀπαραιτήτως, πρέπει νά ὑπάρχει Ὀρθόδοξος Ἀνάδοχος (Νονός) ὁ ὁποῖος καί θά ἀναλάβει μεταβαπτισματικά τήν Κατήχηση τοῦ ἀνηλίκου.

Γ’ ἘΝΗΛΙΚΕΣ

  1. Ὁ Ἑτερόδοξος ἤ Ἀλλόθρησκος συμπληρώνει Αἴτηση Βαπτίσεως, στήν ὁποία καταγράφει ὅλα τά προσωπικά στοιχεία του (ὄνομα, διεύθυνση, θρήσκευμα, Χώρα προέλευσης κλπ) στήν ὁποία ἀναφέρει ὅτι ἐπιθυμεῖ νά γίνει, Χριστιανός Ὀρθόδοξος ἀβιάστως καί ἐλευθέρως καί τήν ὁποία ὑποβάλλει στόν ἐνοριακό Ναό, τῆς περιοχῆς κατοικίας του.
  2. Ὁ Ἐφημέριος διαβιβάζει τήν Αἴτησή στήν Ἱ. Ἀρχιεπισκοπή, δηλώνοντας, ὅτι ὁ Αἰτῶν ἐπιθυμεῖ νά ἐνταχθεῖ στήν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία, καί εἰσηγεῖται νά Κατηχηθεῖ καί νά Βαπτισθεῖ.
  3. Ἡ Ἀρχιεπισκοπή ἐγκρίνει τήν Αἴτηση καί καθορίζει τόν Κατηχητή, καθώς καί τόν χρόνο τῆς Κατήχησης καί τῆς Βάπτισης.
  4. Μετά τήν τέλεση τοῦ Βαπτίσματος ὁ Νεοφώτιστος Ἕλληνας, καταθέτει τή Βεβαίωση Βαπτίσεως στόν Δήμο, ὅπου εἶναι ἐγγεγραμμένος. Σέ περίπτωση Ἀλλοδαπῶν, ὁ Νεοφώτιστος κρατᾶ τήν Βεβαίωση Βαπτίσματος πρός πιστοποίηση τοῦ Θρησκεύματος ὅπου δεῖ.

ΠΕΡΙ ΑΝΑΔΟΧΟΥ

Ο θεσμός τοῦ ἀναδόχου ξεκινᾶ ἀπό μία κατά βάση ἐκκλησιαστική ὑπόθεση, ὅτι ὁ ὑποψήφιος Χριστιανός ὀφείλει νά εἶναι ἐχέγγυος, νά ἔχει καλή ἔξωθεν μαρτυρία, νά ἐμφορείται ἀπό εἰλικρινή διάθεση γιά τή χριστιανική ζωή πού θά λάβει, καί γι’ αὐτά ἐγγυᾶται ὁ ὑποψήφιος ἀνάδοχος.

Ἔργο τοῦ ἀναδόχου ὑπῆρξε, ἀρχικά, ἡ ἀπλή παρακολούθηση τῆς πνευματικής γνώσης καί προόδου τοῦ ἀναδεχομένου καί ἡ συμπαράστασή του κατά τήν τέλεση τοῦ Ἱεροῦ Μυστηρίου τοῦ Βαπτίσματος. Μετά τήν ἐπικράτηση τοῦ νηπιοβαπτισμοῦ, ὅμως, ὁ ἀνάδοχος ἀναλαμβάνει τή φυσική ἔλλειψη τῆς πίστεως καί τῆς μετανοίας στό νήπιο, φροντίζοντας μαζί μέ τούς γονεῖς γιά τήν κατά Χριστόν μόρφωση καί ἀνατροφή του. Ἀπό αὐτό προκύπτουν τά ἐξῆς:

  • α) Ὁ ὑποψήφιος ἀνάδοχος πρέπει νά εἶναι ἐνήλικας, (ὑπ’ ἀριθμ. 498 π.έ./42 ΝΚ/200/19-1-2006 Ἐγκύκλιος τῆς Ἱεράς Συνόδου τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος), ἀφού ἐνώπιον Θεοῦ καί ἀνθρώπων εἶναι ὑπεύθυνος γιά τόν ἀναδεκτό. Σέ περίπτωση κατά τήν ὁποία εἶναι ἀνήλικος ἐπικουρεῖται ἀπό τούς γονεῖς του(ὀνοματεπώνυμο γονέα στό ληξιαρχείο).
  • β) Ὁ ὑποψήφιος ἀνάδοχος ὀφείλει νά εἶναι ὄχι μόνο βαπτισμένος Ὀρθόδοξος Χριστιανός ὁ ἴδιος (Συνοδικοί Ἐγκύκλιοι ὑπ’ ἀριθμ. 590/23-10-1986 καί 3983/2490ΝΚ/182/12-2-1996, ἡ τελευταία ἀπό τίς ὁποῖες ἀπαγορεύει νά γίνονται ἀνάδοχοι μέλη ὀργανώσεων μέ σοβαρές δογματικές ἀποκλίσεις), ἀλλά καί ζωντανό καί συνειδητό μέλος τῆς Ἐκκλησίας. Κάποιος πού ἔχει συνάψει μόνον πολιτικό Γάμο, ἀπαγορεύεται νά γίνει ἀνάδοχος (Συνοδικοί Ἐγκύκλιοι ὑπ’ ἀριθμ. 2309/240/105/21-1-1982 καί 3262/46ΝΚ/2268/7-11-2000). Γιά τόν λόγο αὐτόν ἀπαιτεῖται Ληξιαρχική Πράξη Γέννησης τοῦ Ἀναδόχου ἤ Πιστοποιητικό Βαπτίσεώς του, τό ὁποῖο βεβαιώνει ὅτι εἶναι βαπτισμένος Ὀρθόδοξος Χριστιανός καθώς καί Πιστοποιητικό Ὀικογενειακῆς Κατάστασης ἤ Ληξιαρχική Πράξη Γάμου τοῦ Ἀναδόχου, γιά νά βεβαιωθεῖ ὅτι δέν εἶναι παντρεμένος μόνο μέ Πολιτικό Γάμο ἤ ὅτι δέν ἔχει συνάψει μόνον Σύμφωνο Συμβίωσης.

Ἐπιπλέον:

  • α) Οἱ ὑπ’ ἀριθμ. 5487/19-5-1836 καί 814/1156/838/20-5-1955 Συνοδικοί Ἐγκύκλιοι ὁρίζουν ὅτι ὁ ἀνάδοχος πρέπει νά εἶναι «ἕνας καί μόνος», ἐνῶ τυχόν ἄλλος ἕνας ὑποβοηθεῖ τόν ἕνα (Ἐγκύκλιος ὑπ’ ἀριθμ. 2627/659/401/8-4-1997),
  • β) Ἡ ὑπ’ ἀριθμ. 1554/4168/1138/27-6-1968 Συνοδική Ἐγκύκλιος κωλύει τούς Κληρικούς καί τούς Μοναχούς ἀπό τό νά γίνουν ἀνάδοχοι,
  • γ) Ὁ ΝΓ΄ Κανόνας τῆς Πενθέκτης Οἰκουμενικῆς Συνόδου καί ἡ ὑπ’ ἀριθμ. 52747/6835ΝΚ/199/27-1-1999 Συνοδική Ἐγκύκλιος ἀπαγορεύουν στούς γονεῖς νά γίνουν ἀνάδοχοι κατά τήν βάπτιση τῶν παιδιῶν τους, καί
  • δ) Ἡ ὑπ’ ἀριθμ. 2283/6901ΝΚ/1372/15-6-1999 Συνοδική Ἐγκύκλιος ὁρίζει ὅτι κατά τήν Βάπτιση ἐνηλίκων ἡ παράσταση ἀναδόχου δέν εἶναι ἀναγκαία.

Ἀπό τό Ἱερό Μυστήριο τοῦ Βαπτίσματος προκύπτει πνευματική συγγένεια, ἡ ὁποία δημιουργεῖ κώλυμα στή σύναψη γάμου μεταξύ τοῦ ἀναδόχου καί τῆς ἀναδεκτῆς του ἤ τῆς μητέρας της, ἤ ἀναλόγως, τῆς ἀναδόχου καί τοῦ ἀναδεκτοῦ της ἤ τοῦ πατέρα του (ΝΓ Κανόνας τῆς Πενθέκτης Οἰκουμενικῆς Συνόδου, ὑπ’ ἀριθμ. 3625/2383 ΝΚ/2050/17-11-1981 καί 2627/659/401/8-4-1997 Ἐγκύκλιοι τῆς Ἱεράς Συνόδου τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος καί ὑπ’ ἀριθμ. 42/25-7-2006 Ἐγκύκλιο Σημείωμα τῆς καθ’ ἡμᾶς Ἱεράς Ἀρχιεπισκοπῆς), ἐνῶ ΔΕΝ ὑφίσταται κώλυμα σύναψης γάμου μεταξύ ἀναδεκτῶν βαπτισμένων ἀπό τόν ἴδιο ἀνάδοχο.

ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

Ο ΣΤΟΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΚΟΛΥΜΒΗΘΡΑΣ

Ὁ στολισμός τῆς κολυμβήθρας δέν ἐπιτρέπεται ὅπως δέν ἐπιτρέπεται καί γιά κανένα ἄλλο Ἱερό Σκεῦος τῆς Ἐκκλησίας (π.χ Ἅγιο δισκοπότηρο, Θυμιατό κ.α). Πέραν ὅτι τό κόστος γιά κάτι τέτοιο εἶναι δυσβάστακτο, ἀποτελεῖ καί κίνδυνο γιά τό ἴδιο τό παιδί διότι συνήθως προεξέχουν διάφορες μυτερές ἄκρες.

Ο ΣΤΟΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ

Ὁ στολισμός τῆς Ἐκκλησίας δέν εἶναι ἀπαραίτητος. Δέν ἐπιτρέπονται οἱ ὑπερβολικοί στολισμοί, οἱ φιγούρες καί ὁτιδήποτε ἄλλο ἔχει εφευρεθεῖ στό βωμό τῆς κερδοσκοπίας. Εἰδικά μέ τή σημερινή κρίση οἱ σπατάλες εἶναι περιττές καί μᾶς ἀποσποῦν ἀπό τήν οὐσία τοῦ μυστηρίου.

Ο ΦΩΤΟΓΡΑΦΟΣ

Κλείνοντας τό φωτογράφο θά πρέπει νά συννενοηθεῖτε μαζί του ἔτσι ώστε νά εἶναι πολύ διακριτικός κατά τή διάρκεια τοῦ Μυστηρίου. Ἐπιτρέπεται στόν φωτογράφο ἡ εἴσοδος ἀπό τόν Σολέα τοῦ Ναοῦ χάριν οἰκονομίας καί ἀγάπης καί μέ τήν κατάλληλη ἐνδυμασία.

ΤΑ ΠΡΟΣΚΛΗΤΗΡΙΑ

Στά προσκλητήρια τά ὁποῖα θά ἐκτυπώσετε ὅταν ἀναφέρεστε στόν Νονό τοῦ παιδιοῦ, ὀρθότερο εἶναι νά γράψετε ὁ ΑΝΑΔΟΧΟΣ τοῦ παιδιοῦ.

ΤΙ ΘΑ ΚΟΣΤΙΣΕΙ ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΣΤΟΥΣ ΑΝΑΔΟΧΟΥΣ

Ἀγαπητοί μου αὐτή εἶναι ἡ συνηθέστερη ἐρώτηση πού γίνεται πρός τούς ἱερεῖς. Ἡ ἀπάντηση εἶναι ὅτι δὲ στοιχίζει ἀπολύτως τίποτε. Ὑπάρχει ὅμως ἡ συνήθεια ἀν θέλουν καί μποροῦν οἱ Ἀνάδοχοι νά ἀφήνουν κάτι γιά τά ἔξοδα τοῦ Ναοῦ. Ὁ Ναός μας δέν ἔχει σταθερούς πόρους παρά μόνο τήν προσφορά τῶν ἀνθρώπων. Ἔτσι λοιπόν, ἀν ἀφήσουν οἱ ἀνάδοχοι χρήματα στόν Ναό, αὐτά θά ἔχουν προορισμό τό προσωπικό(νεοκώροι, καθαρίστριες, ψάλτες), τά ἔξοδα τοῦ Ναοῦ(π.χ Δ.Ε.Η, ΕΥΔΑΠ, ζημιές κτλ) καί τέλος ἕνα μέρος πηγαίνει καί στήν ἐφορία. Πάντα μέ νόμιμη ἀπόδειξη καί φυσικά κανεῖς δέν δίδει τίποτε ἰδιαιτέρως σέ κανέναν.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

Ἀνάδοχος

  1. Ὁ/ἡ ἀνάδοχος πρέπει νά προσκομίσει ἐγκαίρως στόν Ἱερό Ναό Ληξιαρχική πράξη Γάμου καθώς καί πιστοποιητικό βαπτίσεως. Ὁ κουμπάρος/α δέν πρέπει νά ἔχει τελέσει πολιτικό γάμο ἤ ὑπογράψει σύμφωνο συμβίωσης.

Φωτογράφοι

  1. (Παρακαλοῦνται οἱ γονεῖς νά ἐνημερώσουν τούς φωτογράφους γιά τά ἐξῆς…) Δέν ἐπιτρέπεται κανεῖς νά στέκεται ἀνάμεσα στόν ἱερέα καί τό Ἱερό Βῆμα. Οἱ φωτογράφοι ὀφείλουν νά συνεργάζονται μέ τούς ἱερεῖς καί νά σέβονται τίς ὑποδείξεις τους. Σέ περίπτωση ἀκραίας συμπεριφοράς ἤ ἀσέμνης/ἀκαταλλήλου ἐνδυμασίας δὲ θά ἐπιτρέπεται ἡ φωτογράφηση καί ἡ βιντεοσκόπηση ἀπό τόν χῶρο τοῦ Σολέα.

Στολισμός

  1. Ὁ στολισμός θά πρέπει νά ταιριάζει ἀρμονικά μέ τόν Ἱερό χῶρο τοῦ Ναοῦ. Τό catering ἀπαγορεύεται διά μέσου ἐγκυκλίου τῆς Ἱεράς Ἀρχιεπισκοπῆς Ἀθηνῶν σέ ὅλες τίς ἐνορίες της.

Ἅγιος Ἰωάννης Χρυσόστομος

(Ὅσοι ἔχουν τελέσει Πολιτικό Γάμο καί σύμφωνο συμβίωσης δέν μποροῦν νά εἶναι ἀνάδοχοι)

Ἀς ἀκούσουμε τόν ἱερό Χρυσόστομο νά μᾶς περιγράφει τήν προσωπικότητα τοῦ αὐθεντικοῦ ἀναδόχου:

Θέλετε νά ἀπευθύνουμε τώρα τόν λόγο στούς ἀναδόχους σας, γιά νά μάθουν καί ἐκεῖνοι ποίων ἀμοιβῶν ἀξιοῦνται, ἐάν δείξουν γιά σάς πολύ φροντίδα καί ἀντιθέτως ποια τιμωρία τούς ἀναμένει ἀν ἀμελήσουν;

Γιά νά τό ἐννοήσεις σκέψου, ἀγαπητέ, ἐκεῖνους πού γίνονται ἐγγυητές καί ἀνάδοχοι προσώπων πού δανείζονται χρήματα, ὅτι περισσότερο ἀπό τόν ὑπεύθυνο καί δανειζόμενο ἐκεῖνοι ὑφίστανται τήν ἀγωνία καί τόν φόβο. Ἀν δηλ. αὐτός πού δανείστηκε, φανεῖ συνεπής, μέ τήν συνέπειά του κατέστησε ἐλαφρό τό φορτίο, πού ἀνέλαβε ὁ ἐγγυητής. Ἀν ἀντιθέτως φανεῖ ἀγνώμονας καί ἀσυνεπής, τότε τοῦ ἐτοίμασε τελεία τήν καταστροφή. Γι’ αὐτό καί ἕνας σοφός συμβουλεύει τά ἐξῆς: «Ἐὰν ἐγγυηθῇς, ἑτοίμασου νά πληρώσῃς» (Σοφ. Σειράχ η΄, 13). Ἐάν λοιπόν ὅσοι ἀναδέχονται ἄλλους γιά χρήματα εἶναι ἀπολύτως ὑπεύθυνοι γιά ὁλόκληρο τό ποσό, περισσότερο εἶναι ὑπεύθυνοι ἐκεῖνοι πού ἀναδέχονται ἄλλους καί ἐγγυῶνται γιά πνευματικά θέματα καί γιά τήν ἀρετή. Ναί· πολύ ἐνδιαφέρον πρέπει νά ἐπιδεικνύουν γι’ αὐτούς πού ἀναλαμβάνουν, προτρέποντάς τους, συμβουλεύοντάς τους, διορθώνοντας τά σφάλματά τους καί δείχνοντάς τους πατρική ἀγάπη.

[Καί συνεχίζει ὁ ἱερός πατήρ].

Ἀς μή νομίζουν αὐτοί, ὅτι τό νά εἶναι ἀνάδοχοι εἶναι τυπικό καί τυχαῖο πράγμα, ἀλλ’ ἀς μάθουν καλά, ὅτι καί αὐτοί γίνονται συμμέτοχοι τῆς πνευματικής ὠφελείας τῶν ἀναδεκτῶν, ἐάν μέ τίς συμβουλές τους τούς χειραγωγήσουν στήν ὁδό τῆς ἀρετής, καί ἀς γνωρίζουν πάλι ὅτι ἀν δείξουν ἀμέλεια καί ἀδιαφορία, θά ἐπιφέρουν στόν ἑαυτό τους μεγάλη καταδίκη. Γι’ αὐτόν τόν λόγο καί ἐπικρατεῖ ἡ συνήθεια καί πατέρες ἤ μητέρες πνευματικούς νά τούς ὀνομάζουν αὐτούς τούς ἀναδόχους, γιά νά μάθουν πόση ἐπιμέλεια πρέπει νά δείχνουν γιά νά μορφώνουν πνευματικά ὅσους ἀναλαμβάνουν.

Διότι, ἐὰν ἐκεῖνους πού δέν ἔχουν καμία ἰδιαίτερη σχέση μέ ἐμᾶς, πρέπει νά τούς κινήσουμε τόν κύριο ζῆλο τῆς ἀρετής, πολύ περισσότερο ὀφείλουμε νά ἐπιτελέσουμε τό καθήκον ἀπέναντι σ’ ἐκεῖνον, τόν ὁποῖο ἀναδεχόμαστε ὡς πνευματικό μας τέκνο. Γιά τόν λόγον λοιπόν αὐτόν, μάθετε καί οἱ ἀνάδοχοι ὅτι δέν σάς ἀπειλεῖ μικρός κίνδυνος, ἐὰν δείξετε στό καθήκον αὐτό ἀμέλεια (Ἰ. Χρυσοστόμου, Β΄ Κατήχησις).

Καί τίθεται τώρα τό ἐρώτημα: Οἱ ἀνάδοχοι σήμερα γνωρίζουν τήν ἀποστολή τους; Ἔχουν συνειδητοποιήσει ὅτι τό καθήκον τους δέν ἐξαντλεῖται στό νά ἀγοράζουν ἐνδύματα καί δῶρα στά παιδιά πού ἀναλαμβάνουν, ἀλλά τό κύριο καί βασικό καθήκον τους εἶναι νά διδάξουν τήν ὀρθή πίστη στά πνευματικά τους τέκνα; Γνωρίζουν πρῶτα οἱ ἴδιοι τήν Ὀρθόδοξη πίστη, καί ζοῦν σωστά οἱ ἴδιοι τήν Χριστιανική ζωή γιά νά μπορέσουν στή συνέχεια νά τήν μεταδώσουν στάς ψυχές πού ἔχουν ἀναλάβει;

Ἔχουμε συνειδητοποιήσει ὅτι ἀν κάποιος ζεῖ μέσα σέ βαριά ἠθικά παραπτώματα, ἀν δέ μετανοήσει καί δέν ἀλλάξει τρόπο ζωῆς δέν μπορεῖ νά γίνει ἀνάδοχος;

Κατανοήσαμε ὅτι ὅσοι συζοῦν παράνομα ἤ ἔχουν τελέσει τόν λεγόμενο πολιτικό γάμο, ἔχουν ἀποκόψει τόν ἑαυτό τους ἀπό τό σῶμα τῆς Ἐκκλησίας καί ἄρα δέν μποροῦν καί δέν ἔχουν τό δικαίωμα νά ἐγγυηθοῦν γιά τήν ψυχή τοῦ ἄλλου;

Πραγματικά πῶς εἶναι δυνατόν νά κατηχήσει μία ψυχή καί νά τήν ὁδηγήσει στήν ἀλήθεια ἕνας πού ἔχει ξεφύγει ἀπό τήν ὁδό τῆς ἀληθείας;

Εἶναι συγκλονιστικό ἀλλά καί σωτήριο νά συνειδητοποιήσει ὁ ἀνάδοχος ὅτι θά δώσει λόγο στόν Θεό γιά τήν ψυχή ἤ τίς ψυχές πού ἔχει ἀναλάβει.

Καί ἐπειδή ἔτσι ἔχουν τά πράγματα, εἶναι δηλ. τόσο σοβαρή ἡ ὑπόθεση τό νά γίνει κανεῖς ἀνάδοχος, γι’ αὐτό καί δέν μποροῦν ν’ ἀναλάβουν τόν ρόλο αὐτό οἱ μή Χριστιανοί. Δέν μποροῦν νά γίνουν ἀνάδοχοι οἱ ἄθεοι καί ἄπιστοι, οἱ ἀλλόθρησκοι, οἱ αἱρετικοί, οἱ σχισματικοί, οἱ ἀφορισμένοι, ὅσοι ἀνήκουν σέ ἀποκρυφιστικά τάγματα καί ὀργανώσεις καί γενικῶς ὅσοι ἔχουν ἔκλυτο βίο καί ἔχουν καταδικαστεῖ γιά ἠθικά παραπτώματα. Ἀκόμα δέν μποροῦν νά ἀναλάβουν τό ρόλο τοῦ ἀναδόχου ὅσοι δέν ἔχουν συνείδηση τῶν πράξεών τους καί γενικῶς οἱ ἀκαταλόγιστοι, ὅπως τά μικρά παιδιά, ὅσοι πάσχουν διανοητικῶς κ.λπ. Ἐπίσης δέν μποροῦν νά γίνουν ἀνάδοχοι οἱ γονεῖς τοῦ τέκνου, οἱ κληρικοί ὅλων τῶν βαθμῶν καί οἱ μοναχοί. Μόνο σέ εἰδικές καί ἔκτακτες περιπτώσεις μπορεῖ νά γίνει ἐξαίρεσις ὡς πρός τούς μοναχούς, κατόπιν ὅμως ἀδείας τοῦ Ἐπισκόπου καί γενικῶς τῆς προϊσταμένης ἐκκλησιαστικῆς ἀρχῆς.

Ἡ ἐνδυμασία τῶν Ἀναδόχων καί τῶν γονέων θά πρέπει νά ἀρμόζει σέ ἕναν ἱερό χῶρο.

A alegria de vocês é grande ao se prepararem para o Batismo de seu filho. E todas as atenções carinhosas se voltam para os preparativos: as roupas, os convidados, o padrinho ou madrinha, o nome que será dado, o convívio festivo após a celebração. Mas, à medida que o dia se aproxima, vocês já pensaram no Batismo não apenas como um acontecimento social, e sim como um Mistério da Igreja?

Nosso Senhor Jesus Cristo nos assegura que “quem não nascer da água e do Espírito não pode entrar no Reino de Deus” (Jo 3,5), pois “quem crer e for batizado será salvo” (Mc 16,16). Portanto, o Batismo não é uma cerimônia simbólica: trata-se de um acontecimento real, com profundas consequências para toda a existência humana.

No Batismo, o vosso filho nascerá verdadeiramente! Ali, na pia batismal, ventre espiritual da Igreja, morrerá o “velho homem” sujeito à corrupção, para que nele renasça o homem novo, destinado à incorruptibilidade, assim como Cristo morreu e ressuscitou.

Ali, o vosso filho será enxertado no Corpo de Cristo, que é a Igreja, como um ramo unido ao tronco de uma árvore viva. Tornar-se-á templo de Deus, porque o Espírito Santo, com Seus dons, passará a habitar nele.

A partir desse dia, seu nome será escrito no Livro da Vida, destinado à eternidade! Um Anjo do Senhor o acompanhará inseparavelmente por toda a vida, guardando-o a cada instante. Nenhuma força demoníaca terá poder de feri-lo. Deus escutará atentamente as suas orações e Seu olhar permanecerá sempre voltado para ele, com especial ternura e cuidado.

Em vossas mãos, vocês já não carregarão apenas uma criança, certamente um dom precioso de Deus para sua família, mas uma imagem viva de Deus, um futuro cidadão do Reino dos Céus.

Por isso, alegrem-se hoje com o vosso filho, celebrando o que será para ele uma Pentecostes pessoal, como aconteceu com os primeiros cristãos que, quando compreenderam o que sucedera no Cenáculo de Jerusalém, “sentiram o coração transpassado” (At 2,37). Um santo temor tomou conta deles, e seus corações se encheram de compunção e alegria espiritual.

Pois aquilo que exteriormente parece apenas uma simples lavagem, semelhante ao banho cotidiano que vocês dão à criança, é na verdade um evento grandioso, com dimensão eterna. Assim acontece com todos os Mistérios da Igreja: por meio de elementos simples e visíveis, atua a força de Deus, que renova e santifica a nós, seres humanos. Basta crermos e suplicarmos com sinceridade a graça salvadora do Senhor.

Onde será celebrado o Batismo?

Ora, onde poderia ser, senão em vossa casa espiritual, o Santo Templo da paróquia em cujos limites vocês residem? Será uma grande alegria para o seu filho, ao crescer e frequentar o templo, saber que ali foi batizado, ali renasceu espiritualmente. Ele criará uma ligação afetiva com o lugar sagrado, como todos nós nos ligamos à terra onde nascemos.

Por isso, não convém que os Batismos sejam realizados em outras paróquias. Muito menos é permitido que se realizem Batismos em capelas particulares ou “capelas de propriedade privada”. É na sua paróquia que se guarda o Registro de Batismo, do qual poderão necessitar no futuro.

Quando será celebrado o Batismo?

Nos tempos da Igreja primitiva, o Batismo era celebrado aos domingos, durante a Divina Liturgia, para que toda a assembleia participasse, e não somente parentes e amigos. Mais tarde, com a mudança das condições de vida, o Batismo passou a ser celebrado em outros dias e tornou-se um acontecimento predominantemente familiar. Entretanto, o domingo permanece o dia mais apropriado para um Mistério de alegria, como é o Batismo.

Não adiem o Batismo de seu filho. Procurem que seja ainda pequeno, com poucos meses, para que não seja privado, por muito tempo, da graça do Mistério. Assim, não se assustará na hora do Batismo e colaborará com o sacerdote.

Dirijam-se ao templo de sua paróquia e, junto ao pároco, definam o dia e a hora do Mistério, levando a Certidão de Nascimento (ou cópia autenticada) da criança.

É condição indispensável que ambos os pais estejam de acordo e estejam presentes na celebração do Sacramento.

A Preparação

Costuma acontecer que muita atenção seja dedicada a detalhes secundários – roupas, lembranças, convites – e se descuide o essencial: a preparação espiritual para o Mistério. Preparai-vos para este grande acontecimento!

Aprofundai o sentido do Batismo por meio de boas leituras. Rezai com fervor por este momento decisivo na vida de vosso filho. Buscai o Sacramento da Confissão e preparai-vos para comungar na Divina Liturgia do dia do Batismo. Na Igreja antiga, estabelecia-se jejum na véspera do Batismo.

O Padrinho / A Madrinha

As Encíclicas Sinodais n.º 5487/19-5-1836 e 814/1156/838/20-5-1955 determinam que o padrinho seja “um e somente um”; um segundo pode auxiliar aquele que assume o encargo principal (Encíclica n.º 2627/659/401/8-4-1997).

Seu papel não consiste apenas em cuidar dos detalhes práticos, oferecer presentes ou criar vínculos sociais. Sua presença é essencial. Ele garante, diante da Igreja, pelo neófito e por seu progresso na fé.

No caso do Batismo de crianças, o padrinho/madrinha supre a ausência de vontade do batizando, professando a fé em seu nome e ungindo-o com o óleo santificado que o sacerdote lhe entrega para aplicar sobre a cabeça e o corpo da criança. Ele assume a responsabilidade de colaborar com os pais na educação cristã do afilhado.

Por isso, não pode ser padrinho/madrinha quem seja de outra religião ou de outro credo (católico romano, protestante etc.) nem quem rejeite a fé ortodoxa ou professe o ateísmo. Caso seja casado, deve necessariamente ter celebrado casamento religioso. Também deve possuir idade adequada e maturidade espiritual.

Em resumo: o padrinho/madrinha deve ser membro consciente da Igreja, pessoa de fé viva e de vida cristã coerente.

Desde os primeiros tempos, o padrinho foi visto como pai espiritual do afilhado. Por esse vínculo espiritual, não podem contrair matrimônio entre si o padrinho e a afilhada ou o afilhado. Tampouco podem casar entre si duas pessoas que tenham o mesmo padrinho, pois são considerados irmãos espirituais.

O Nome Cristão

Segundo a tradição antiga da Igreja, o nome é dado ao oitavo dia após o nascimento, mediante oração própria no Euchológio. Hoje, costuma-se atribuir o nome na celebração do Batismo.

O nome deve ser cristão, para que a criança tenha por protetor o santo cujo nome receber. Por motivos de continuidade histórica e cultural, a Igreja aceita também alguns nomes da antiguidade, mas nem todos são apropriados.

O nome manifesta a pessoa: uma pessoa tem um único nome. A insistência de alguns pais em dar dois ou três nomes nasce de sentimentalismos ou para satisfazer expectativas familiares. Outras vezes, alguém prometeu consagrar a criança a um santo e, na hora do Batismo, deseja acrescentar outro nome, contrariando o voto feito.

Assim se chega à situação em que a criança já não é chamada pelo próprio nome, mas por um diminutivo indevido, fruto da fusão ou redução de vários nomes.

Lembrem-se: o nome do vosso filho é destinado à eternidade; essa perspectiva lhe confere santidade. Devemos, como cristãos, honrar a tradição da Igreja e não agir segundo caprichos pessoais.

A Decoração do Templo

O templo é lugar sagrado, consagrado ao culto de Deus. Por isso, respeitamos sua sacralidade e estética. Não é permitido colocar decorações na pia batismal, no corredor central, no nártex ou em qualquer parte do interior ou exterior do templo. Podem ser colocadas uma ou duas colunas de flores no solea. Nada mais!

Todo o restante que “precise” ser adquirido deve ser usado no local da recepção, não no templo! Recordem que o único momento em que o Senhor Jesus manifestou santa indignação foi ao constatar a profanação do Templo!

O mesmo vale para filmagens e fotografias, permitidas por economia durante o Mistério, mas os fotógrafos e cinegrafistas – profissionais ou amadores – devem agir com discrição, respeito e sem transformar o templo em estúdio.

Nossa postura durante o Mistério

Muitas vezes testemunhamos comportamentos inadequados durante o Batismo: ruídos, conversas, comentários sobre vestimentas, indiferença, movimentações inúteis. Mas viemos à Igreja voluntariamente, para rezar e suplicar a graça de Deus!

Se estivéssemos presentes no Jordão, no Batismo do Senhor, onde a Santíssima Trindade Se manifestou visivelmente, como nos apresentaríamos? Com que postura participaríamos daquele momento? Pois, também agora, na pia batismal se realiza o mesmo acontecimento sagrado! É em nome da Santíssima Trindade que a criança é batizada! O Espírito Santo está presente, invisivelmente, e Ele opera a regeneração da criança.

O Templo não é lugar de exibição, mas de comunhão com Deus. Vaidade, luxo, ostentação e roupas provocantes não condizem com a vida cristã e atraem a justa indignação de Deus.

É uma profunda contradição vestir a criança com a “veste da incorruptibilidade” e, ao mesmo tempo, nós mesmos, com nossa apresentação e conduta, expor a nudez espiritual de nossa alma e ofender a santidade do Mistério.

Depois do Batismo

A lavagem (primeiro banho)

A água da pia batismal é santificada. Por isso, não deve ir para o esgoto comum, mas para o sumidouro próprio do templo. O mesmo deve ser feito com a água do primeiro banho do seu filho, três dias após o Batismo, bem como com a água da lavagem das primeiras roupinhas, que você deverá lavar em uma bacia separada.

Se, por questões práticas, não for possível levar essa água até o sumidouro do templo, ao menos derrame-a no jardim, para que seja absorvida pela terra. Perceba como a devoção, sem cair na mera formalidade, sabe cuidar também dos detalhes.

A Sagrada Comunhão

Os bebês e as crianças pequenas, já batizados e crismados, precisam da Sagrada Comunhão frequente, e não apenas “nos três domingos seguintes ao Batismo”. Quando vocês os levam regularmente ao templo para comungar, desde essa idade tão tenra, oferecem-lhes desde cedo o alimento celeste da alma.

Eles são assim agraciados pela graça de Deus. O Corpo e o Sangue de Cristo os protegem de todo mal. Ao mesmo tempo, aprendem a viver como filhos de Deus, se acostumam à Comunhão e não se assustam nem reagem com resistência, como acontece com algumas crianças que quase nunca são levadas para comungar.

A Catequese em Casa e na Paróquia

A vida só pode vir de vida. Isso vale não apenas para a biologia, mas também para a fé. É a fé vivida por vocês que são chamados a transmitir ao seu filho, e a fazê-la crescer nele.

Num clima de alegria, confiança e liberdade, vocês o ensinarão a fazer o sinal da cruz, a balbuciar as primeiras orações, lerão para ele belas histórias bíblicas, o farão experimentar com vocês a vida da Igreja: a participação nas celebrações, a Liturgia, os Mistérios, o próprio “mistério da fé”.

Mais tarde, vocês o encaminharão para a catequese da paróquia, cuidando para que participe das reuniões e encontros catequéticos. Ali, com a devida formação, o seu filho será fortalecido espiritualmente e conhecerá as verdades da nossa fé cristã ortodoxa.

A ligação com um bom Pai espiritual também o ajudará a formar uma personalidade saudável e equilibrada, tornando-se um verdadeiro homem de Deus, um autêntico homem do Espírito.

Se em alguns desses pontos vocês sentem que ainda faltam, a própria preocupação com a educação cristã de seu filho lhes dá a oportunidade de crescer espiritualmente também. Aproveitem o privilégio único que têm, como pais, de tornar-se novamente como crianças junto com seus filhos, amadurecendo com eles, mas com a responsabilidade dos adultos. A educação do seu filho, segundo a vontade de Deus, se tornará a mais bela e mais sagrada Liturgia diária da vida de vocês.

A Festa Onomástica

Nós, ortodoxos, não celebramos tanto o dia do nascimento biológico, como muitos fazem com os aniversários, mas celebramos sobretudo a renovação espiritual, que se deu no Batismo, por meio da nossa festa onomástica (a festa do nosso santo padroeiro).

O aniversário está ligado ao tempo e à corrupção; a festa onomástica está ligada ao nome do Santo, que venceu o tempo e a corrupção e vive na eternidade. Assim, ao celebrar a nossa festa, nós também provamos de antemão essa eternidade.

Além disso, a festa onomástica não é um fato puramente individual, como o aniversário, mas um evento eclesial, porque, no mesmo dia, celebram comnosco muitos outros fiéis que têm o mesmo nome que nós: toda a Igreja celebra.

Exortação aos Pais

Queridos pais, com essas observações eu os exorto e encorajo:

  • A compreenderem a dimensão espiritual do Mistério do Batismo.
    O Batismo de vosso filho é um mistério da fé; um ato sagrado da Igreja, e não um simples evento social.
  • A respeitarem a santidade desse momento e a participarem como convém a fiéis conscientes.

O Mistério é celebrado segundo a longa e abençoada Tradição da Igreja, tanto no que é essencial quanto no que é secundário; não conforme imaginamos, por engano, nem segundo caprichos ou exigências movidas por mentalidade mundana.

De coração, desejo que o Batismo de vosso filho se torne, para vocês e para seus convidados, uma oportunidade abençoada de elevação interior, de oração fervorosa e de participação real na renovação espiritual da criança!

Texto de Sua Eminência, o Metropolita de Nova Esmirna, Dom Simeão

Orientações Práticas

  1. Disposições gerais
  1. Em qualquer templo onde se celebre o Mistério, é indispensável acertar previamente, com antecedência, o dia e a hora da celebração com o pároco.
  2. Antes da hora do Batismo, ou em momento combinado, deve-se entregar ao pároco a Certidão de Nascimento da criança, emitida pelo cartório civil competente.
  3. Caso desejem celebrar o Batismo não no templo da própria paróquia (o que, pastoralmente, não é o mais indicado), mas em outra paróquia, é necessário pedir ao pároco da paróquia de residência que remeta a Certidão de Nascimento ao templo onde o Mistério será celebrado. Recomenda-se que o Batismo seja celebrado no templo da paróquia onde a criança reside, pois ali continuará a ter sua referência e convivência eclesial.
  4. O sacerdote que celebrou o Mistério emite a Declaração de Batismo.
  5. A Declaração de Batismo deve ser entregue, no prazo de um mês, ao cartório civil onde o nascimento da criança está registrado.
  6. Se o Batismo for celebrado fora da paróquia de residência, a Declaração de Batismo deve ser apresentada primeiro à paróquia do neófito, para que seja registrado no respectivo Livro de Batismos, e depois encaminhada ao cartório competente.
  7. O padrinho da criança não pode ser heterodoxo ou de outra religião, nem mesmo um ortodoxo que tenha apenas casamento civil e não tenha celebrado casamento religioso.
  8. Filhos de pais que tenham apenas casamento civil podem ser batizados, desde que o padrinho se responsabilize pela catequese do neófito.
  1. Casos Especiais
  1. Se, por decisão judicial, a guarda da criança couber a apenas um dos pais ou a um tutor, para a celebração do Batismo e a atribuição do nome é necessária uma declaração formal do outro progenitor (ou, no caso de tutela, de ambos os pais) de que concorda com o Batismo e com o nome a ser dado.
  2. Em caso de desacordo entre os pais quanto ao Batismo ou ao nome, estes podem ser realizados mediante decisão judicial.
    Atenção: uma decisão que simplesmente atribui a guarda do menor a um dos pais, de forma provisória ou definitiva, não é suficiente para que o pároco se considere autorizado a celebrar o Batismo.
  3. Em todas as situações, antes do Batismo de um menor, os pais, apresentando seus documentos de identidade, assinam, perante o pároco, a confirmação da concordância quanto à religião e ao nome que será dado à criança, conforme consta na certidão civil.
    Em caso de ausência de um dos pais, o pároco pode celebrar o Batismo quando o outro apresentar:
    • cópia autenticada da certidão de óbito, ou
    • cópia autenticada de decisão judicial na qual o outro progenitor seja declarado ausente (“desaparecido”) ou destituído do poder familiar.
  4. Em caso de ausência de um dos pais por motivo justificado (doença, viagem etc.), o pároco pode celebrar o Batismo se houver, da parte do ausente,
    • uma declaração feita perante tabelião, ou
    • uma declaração formal com firma reconhecida,
      na qual este afirma concordar com o Batismo da criança segundo a fé ortodoxa e com determinado nome.
  5. Em caso de separação, divórcio ou quando a mãe alega que o verdadeiro pai da criança é outro que não aquele que consta no registro civil, o pároco:
  1. deve procurar o pai cujo nome consta da certidão de nascimento e obter sua concordância por escrito;
  2. se a paternidade tiver sido contestada e houver nova decisão ou anotação oficial em cartório, o pároco pode reconhecer como pai aquele que constar na certidão de nascimento atualizada.
  1. Em caso de mãe solteira, uma vez que ela exerce sozinha o poder familiar, o pároco pode celebrar o Batismo e dar o nome, desde que ela preencha uma declaração formal, com firma reconhecida, afirmando:
    • que exerce exclusivamente a guarda e o poder familiar sobre o menor;
    • que não existe decisão judicial concedendo ao pai qualquer direito de guarda ou poder familiar;
    • que deseja que seu filho seja batizado segundo a fé ortodoxa e receba determinado nome.
  2. Não é permitido registrar um único nome no Livro de Batismos e pronunciar dois nomes na hora da catequese e da tríplice imersão. Tal prática pode expor o pároco inclusive a responsabilidades legais.
  1. ADULTOS

Quando um heterodoxo (cristão de outra confissão) ou pessoa de outra religião deseja ser recebido na Igreja Ortodoxa, valem as seguintes orientações:

  1. Se for romano-católico, é recebido por meio da Unção com o Santo Myron.
  2. Se for protestante e TIVER Batismo trinitário, é recebido por meio da Unção com o Santo Myron.
  3. Se for protestante e NÃO tiver Batismo trinitário (ver nota abaixo), deve ser batizado normalmente.
  4. Se for pessoa de outra religião (muçulmano, budista etc.) ou sem religião, deve ser batizado (ver Seção C).

Nota: Trata-se de grupos heréticos ou para-eclesiais, entre os quais, por exemplo: Agapinistas, “Irmãos do Espírito Livre”, Adventistas do Sétimo Dia, Irmãos Boêmios, “Igreja de Deus do Pentecostes”, “Puros”, Quakers, Mórmons, Cristadelfianos, “Crianças de Mo”, “Igreja Apostólica do Pentecostes”, grupos pentecostais antitrinitários (“Comunidade dos Discípulos de Cristo”, “Cristãos Renovados” etc.), movimentos pentecostais supraconfessionais (“Fraternidade Evangélica” ou “Pentecostes”, “Fraternidade Cristã Pan-Helênica” etc.).

  1. CRIANÇAS (NÉFIOS)
  1. Pais heterodoxos ou de outra religião apresentam um pedido formal / declaração de responsabilidade, cada um separadamente, com firma reconhecida, ao pároco da paróquia onde residem, declarando que desejam que seu filho seja batizado.
  2. Se na Certidão de Nascimento apresentada constar um nome já atribuído, o pároco não pode mudar esse nome, nem acrescentar outro além do já dado; e, se houver dois nomes, não pode suprimir um deles.
    Se os pais exercerem forte pressão sobre o pároco para alterar o nome já atribuído, o pároco deve solicitar declaração individual de cada um dos pais, com firma reconhecida, na qual cada um declare que deseja que seu filho seja batizado segundo a fé ortodoxa e receba determinado nome.
    O pároco também deve advertir os pais, antes do Batismo, de que, se na Declaração de Batismo for registrado um nome diferente daquele que consta na Certidão de Nascimento, o cartório competente os encaminhará ao Tribunal competente, a fim de obter uma decisão judicial que determine qual dos dois nomes é o válido.
  3. Se apenas um dos pais desejar o Batismo, é necessária decisão judicial.
  4. É absolutamente necessário que haja um padrinho ortodoxo, que assumirá também, após o Batismo, a responsabilidade pela catequese da criança.
  1. ADULTOS (CASOS FORMAIS)
  1. O heterodoxo ou pessoa de outra religião preenche um Pedido de Batismo, no qual registra seus dados pessoais (nome, endereço, religião, país de origem etc.) e declara que deseja tornar-se cristão ortodoxo, de livre e espontânea vontade. Este pedido é entregue ao templo paroquial da área onde reside.
  2. O pároco encaminha o pedido à Santa Arquidiocese, informando que o requerente deseja ser recebido na Igreja Ortodoxa, e propõe que ele seja catequizado e batizado.
  3. A Arquidiocese examina e aprova o pedido, determinando o catequista responsável, bem como o tempo de catequese e a data do Batismo.
  4. Após o Batismo, se o neófito for cidadão grego, entrega a Declaração de Batismo ao município onde está registrado. No caso de estrangeiros, o neófito conserva a Declaração de Batismo para comprovar, quando necessário, a sua religião.

SOBRE O PADRINHO (ANÁDOCHOS)

A instituição do padrinho nasce de um princípio eminentemente eclesial: o candidato ao Batismo deve ser pessoa idônea, de boa reputação, com sincero desejo de viver a vida cristã, e por tudo isso o padrinho se torna sua garantia diante da Igreja.

Inicialmente, o papel do padrinho consistia em acompanhar o progresso espiritual do batizando e apoiá-lo na celebração do Santo Mistério do Batismo.
Com a generalização do Batismo de crianças, o padrinho assume a falta da fé explícita e da própria capacidade de arrependimento do bebê, e, juntamente com os pais, se compromete com a formação e educação cristã da criança.

Disso decorre o seguinte:

  1. a) O candidato a padrinho deve ser maior de idade (Encíclica Sinodal n.º 498 p.e./42 NK/200/19-1-2006 da Igreja da Grécia), pois, diante de Deus e dos homens, ele é responsável pelo afilhado. Se, em algum caso, o padrinho for menor, é assistido pelos pais (nome dos pais constará no registro).
  2. b) O candidato a padrinho deve ser não apenas batizado na Igreja Ortodoxa (Encíclicas Sinodais n.º 590/23-10-1986 e 3983/2490 NK/182/12-2-1996 – esta última proíbe que membros de organizações com sérias divergências doutrinais sejam padrinhos), mas também membro vivo e consciente da Igreja.
    Quem tiver apenas casamento civil não pode ser padrinho (Encíclicas Sinodais n.º 2309/240/105/21-1-1982 e 3262/46 NK/2268/7-11-2000).
    Por isso, exige-se a Certidão de Nascimento ou Certidão de Batismo do padrinho, comprovando que é ortodoxo, bem como Certidão de Estado Civil ou Certidão de Casamento religioso, a fim de verificar que não vive apenas em casamento civil nem somente em “união estável” (ou equivalente jurídico).

Além disso:

  1. a) As Encíclicas Sinodais n.º 5487/19-5-1836 e 814/1156/838/20-5-1955 estabelecem que o padrinho deve ser “um e somente um”; um segundo pode apenas auxiliar o que assume a função principal (Encíclica n.º 2627/659/401/8-4-1997).
  2. b) A Encíclica Sinodal n.º 1554/4168/1138/27-6-1968 impede que clérigos e monges assumam o papel de padrinhos.
  3. c) O Cânon 53 da Sexta Concílio Ecumênico (Quinisexta) e a Encíclica Sinodal n.º 52747/6835 NK/199/27-1-1999 proíbem que os pais da criança sejam seus padrinhos.
  4. d) A Encíclica Sinodal n.º 2283/6901 NK/1372/15-6-1999 determina que, no Batismo de adultos, a figura do padrinho não é estritamente necessária.

Do Santo Mistério do Batismo nasce uma parentescência espiritual, que constitui impedimento para o Matrimônio entre:
– o padrinho e a afilhada, ou sua mãe;
– a madrinha e o afilhado, ou seu pai.
(Isto se baseia no Cânon 53 da Sexta Concílio Ecumênico, Encíclicas Sinodais n.º 3625/2383 NK/2050/17-11-1981, 2627/659/401/8-4-1997, e n.º 42/25-7-2006 da Arquidiocese).

Entretanto, não existe impedimento de Matrimônio entre dois afilhados batizados pelo mesmo padrinho.

QUESTÕES PRÁTICAS

A Decoração da Pia Batismal

Não é permitido ornamentar a pia batismal, assim como não se ornamenta nenhum outro vaso sagrado da Igreja (por exemplo, o Santo Cálice, o turíbulo etc.).
Além de o custo ser geralmente excessivo, os enfeites podem representar risco para a própria criança, pois muitas vezes apresentam pontas ou elementos cortantes.

A Decoração da Igreja

A decoração da igreja não é necessária. Não se permitem enfeites exagerados, figuras ou qualquer outro adorno fruto da lógica da “indústria da festa”. Em tempos de crise econômica, os gastos supérfluos são desnecessários e nos afastam da essência do Mistério.

O Fotógrafo

Ao contratar o fotógrafo, é preciso combinar com ele para que seja muito discreto durante o Mistério.
É permitido ao fotógrafo aproximar-se pelo solea (área elevada diante do iconostásio), por economia e condescendência pastoral, sempre com vestimenta adequada e respeitosa.

Os Convites

Nos convites impressos, quando se fizer referência ao “padrinho”, o mais correto é escrever:
“o ANÁDOCHOS (padrinho) da criança”.

Quanto custa o Mistério para os padrinhos?

Esta é, infelizmente, a pergunta mais frequente dirigida aos sacerdotes. A resposta é que o Mistério, em si, não custa nada.

Existe, porém, o costume de que, se quiserem e puderem, os padrinhos deixem uma oferta para as despesas do templo.

Nossa igreja não tem recursos fixos; vive da oferta dos fiéis. Assim, eventuais quantias deixadas pelos padrinhos são destinadas:
– ao pessoal (sacristãos, limpeza, cantores/psaltas),
– às despesas do templo (luz, água, manutenção etc.),
– e uma parte é recolhida em impostos.

Sempre se emite recibo oficial, e ninguém deve dar nada “por fora” a quem quer que seja.

NOTAS

Sobre o Padrinho

  1. O padrinho deve apresentar, com antecedência, no templo, a Certidão de Casamento (se for casado) e o Certificado de Batismo.
    O padrinho/madrinha não pode ter apenas casamento civil nem ter firmado apenas um “acordo de convivência” (união estável formalizada).

Sobre os Fotógrafos

  1. (Pede-se aos pais que informem os fotógrafos sobre o seguinte…)
    – Não é permitido que ninguém fique entre o sacerdote e o Santo Altar.
    – Os fotógrafos devem cooperar com os sacerdotes e respeitar suas orientações.
    – Em caso de comportamento inadequado ou de vestimenta indecorosa/incompatível com o lugar sagrado, não será permitida a fotografia ou filmagem a partir do solea.

Sobre a Decoração

  1. A decoração deve harmonizar com o espaço sagrado do templo.
    Catering no interior da igreja é proibido, por decisão da Arquidiocese, em todas as paróquias.

Santo João Crisóstomo

(Sobre aqueles que assumem o ofício de padrinhos)

(Observação pastoral: o texto a seguir é um resumo em português de um trecho da Segunda Catequese de São João Crisóstomo.)

“Ouçamos agora o Santo Crisóstomo descrever a personalidade do verdadeiro padrinho:

Desejais que dirijamos agora a palavra aos vossos padrinhos, para que também eles saibam de quais recompensas serão julgados dignos se mostrarem grande cuidado por vocês, e, ao contrário, qual castigo os espera se forem negligentes?

Para compreendê-lo, pensa, querido, naqueles que se tornam fiadores e garantes de pessoas que contraem dívidas em dinheiro: mais do que o próprio devedor, são eles que sentem a angústia e o medo. Se o devedor se mostra fiel e paga, com sua fidelidade torna leve o peso assumido pelo fiador; mas, se se mostra ingrato e infiel, prepara para o fiador a ruína completa. Por isso, um sábio aconselha: ‘Se te fizeste fiador, prepara-te para pagar’ (Eclo 8,13).

Pois, se aqueles que garantem dívidas de dinheiro são inteiramente responsáveis por todo o valor, com maior razão o são os que assumem responsabilidade por outro naquilo que diz respeito à vida espiritual e à virtude.

É necessário, portanto, que os padrinhos dediquem grande zelo aos que assumem, exortando-os, aconselhando-os, corrigindo suas faltas e demonstrando-lhes amor verdadeiramente paterno.

Não pensem que ser padrinho é algo formal ou ocasional, mas saibam bem que também eles se tornam participantes do proveito espiritual de seus afilhados, se, com seus conselhos, os conduzem no caminho da virtude; e saibam igualmente que, se forem negligentes e indiferentes, atrairão sobre si grande condenação.

Por isso mesmo, existe o costume de chamar os padrinhos de pais espirituais, para que compreendam o quanto devem aplicar-se a formar espiritualmente aqueles que assumiram.

Se devemos suscitar o zelo pela virtude mesmo naqueles que não têm laços especiais conosco, muito mais devemos fazê-lo por aquele que recebemos como nosso filho espiritual. Portanto, saibam os padrinhos que não é pequeno o perigo que correm se forem descuidados nesse dever.”

(São João Crisóstomo, Segunda Catequese – tradução livre)

Perguntas para hoje

E hoje, os padrinhos conhecem sua missão?

Têm consciência de que o seu dever não se limita a comprar roupas e presentes, mas que sua tarefa principal é ensinar a fé ortodoxa aos seus filhos espirituais?

Eles próprios conhecem a fé ortodoxa e vivem de maneira cristã para poder transmiti-la às almas que lhes foram confiadas?

Temos entendido que alguém que vive em graves pecados morais, se não se arrepende e não muda de vida, não pode ser padrinho?

Compreendemos que aqueles que vivem em união irregular, ou que celebraram apenas casamento civil, se colocaram a si mesmos à margem da vida plena da Igreja e, por isso, não podem garantir pela alma do outro?

Como poderá conduzir uma alma à verdade alguém que se afastou do caminho da verdade?

É impressionante – e salutar – que o padrinho tome consciência de que prestará contas a Deus pela alma ou pelas almas que assumiu.

Sendo assim, por ser tão sério o ofício de padrinho, não podem assumi-lo:
– não cristãos,
– ateus e incrédulos,
– pessoas de outra religião,
– hereges, cismáticos, excomungados,
– membros de organizações ocultistas ou de grupos moralmente dissolutos,
– pessoas condenadas por graves faltas morais,
– quem não tem pleno uso de suas faculdades (crianças pequenas, pessoas com sérios transtornos mentais etc.).

Também não podem ser padrinhos:
– os próprios pais da criança,
– clérigos de qualquer grau,
– monges e monjas (salvo raríssimas exceções, com bênção expressa do bispo).

A vestimenta dos padrinhos e dos pais deve ser condigna do lugar santo, em sobriedade, modéstia e respeito.